×

Waarschuwing

JFile: :lezen: Kan het bestand niet openen:

Al weer even geleden organiseerde ik een raadsinformatieavond over de Agenda Ruim Baan voor Initiatief. De gemeente heeft, samen met heel veel mensen in de stad, een plan gemaakt over hoe initiatieven meer mogelijk gemaakt kunnen worden. Terecht werd tijdens deze bijeenkomst door een maatschappelijk actieve sportvereniging de vraag gesteld wat een initiatief eigenlijk is. En of we in de hausse aan 'hippe initiatieven' niet vergeten dat er eigenlijk niks nieuws onder de zon is: Nederlands stikt toch immers al decennia lang van de initiatieven?!

 
Tja, wat is een initiatief eigenlijk? Voor mij is het iemand in Utrecht die iets wil, die een idee heeft of dat idee al aan het uitvoeren is. Dat kan een individuele bewoner zijn, een groep bewoners, maar net zo goed een sportvereniging of andere bestaande vrijwilligersorganisatie. Of een bedrijf.
Eigenlijk is het raar dat we praten over initiatieven alsof het 1 categorie is. Er zijn grote en kleine initiatieven, initiatieven op het gebied van groen, zorg, spelen, ontmoeten, straatmeubilair en wat al niet meer. Daarom moet het omgaan ermee binnen de gemeente niet alleen vorm krijgen bij de mensen die zich met participatie en wijkgericht werken bezig houden, maar ook bij verkeer, bij vastgoed, bij groen enz.
Wat is eigenlijk de grootst gemene deler tussen initiatieven? Allemaal hebben ze een idee voor hun buurt of stad. Iets dat niet al 'van hogerhand' (lees door de gemeente) gepland of bedacht was, maar waarvoor de initiatiefnemers heel vaak wel iets nodig hebben van de gemeente. Informatie, een vergunning, advies of geld. En soms willen ze gewoon even weten of het eigenlijk mag wat ze willen. Soms hebben ze nodig dat de gemeente hun idee omarmt en meehelpt met de uitvoering. En regelmatig zoeken ze ook gewoon naar een beetje waardering en erkenning voor al die tijd en energie die in hun initiatief en daarmee in hun buurt is gaan zitten. En soms blijven ze het liefst zo ver mogelijk van de gemeente en 'moet de gemeente er vooral vanaf blijven'.
 
Volgens mij weten inwoners en organisaties meestal beter dan de gemeente wat lokaal, op het niveau van straat of buurt, belangrijk is. Ambtenaren kunnen vaak beter (eerst) luisteren naar de stad dan alles zelf te gaan bedenken. In een gemeentehuis of Stadskantoor ontstaat soms een heel eigen werkelijkheid. Ik ervoer dat zelf toen ik als actieve inwoner (initiatiefnemer) met de gemeente in gesprek was over een plan voor het groen in mijn buurt. De stedenbouwkundige zei: "Het zou mooi zijn als de parkeerplekken dan ook weg konden, dat ontsiert dat parkje natuurlijk wel." Misschien wel ja, maar wij wonen daar, veel mensen hebben een auto, die moet je ergens kwijt. Ik ben altijd voor zoeken naar vernieuwing en voor ruim denken, maar hier had ik toch het idee dat een alledaagse werkelijkheid en een ontwerpwerkelijkheid met elkaar botsten. Letterlijk gebeurde dat toen een ambtenaar zei: "Soms blijkt de werkelijkheid buiten niet met ons Handboek Openbare Ruimte te kloppen." Op het moment dat ambtenaren en inwoners met elkaar in gesprek gaan, wordt die botsing expliciet. Dat is soms lastig, maar dan heb je het er in elk geval over. En blijkt dat zo'n handboek misschien helemaal niet zo bruikbaar of zinvol te zijn.
 
Natuurlijk heeft de gemeente altijd 'eigen' plannen. Maar ik denk dat we een veel mooiere/leukere/groenere/socialere stad hadden als we beter gebruik maken van de initiatieven in de stad en meer ruimte in regels, uren en budget maken om ze te verwezenlijken. Vorig jaar heeft de gemeenteraad mijn motie aangenomen om op elk beleidsprogramma inzichtelijk te maken hoe er meer geld en/of uren kunnen worden ingezet voor initiatieven/ideeën uit de stad. Deze maand zullen we zien hoe het college daarin geslaagd is en kijken we of er meer nodig is. En met de Agenda Ruim Baan voor Initiatief wordt verder gewerkt aan het oprekken van regels, het leren binnen de ambtelijke organisatie e.d. Ik ben benieuwd! En hoor graag als je met jouw initiatief ergens tegenaan loopt!

Vorige week namen we in de gemeenteraad de verordening op het burgerinitiatief aan. Met een ruime meerderheid, zonder noemenswaardig politiek debat. Niets spannends dus? Met het aannemen van die verordening maken we het voor Utrechters mogelijk om met 250 handtekeningen een onderwerp op de raadsagenda te krijgen. Voor een plan op stedelijk niveau was dat 2500 handtekeningen: een flinke verlaging dus. Het gaat om 'bespreken': geen enkele garantie dus dat uw geweldige initiatief omarmd wordt; wel dat we er in de politieke arena over debatteren.

Het aannemen van de verordening lijkt iets kleins, maar toch ben ik er blij mee. We zullen vanaf de inwerkingtreding van deze verordening vast niet elke maand uren debatteren over alle burgerinitiatieven. Maar deze verordening brengt een verbinding tussen wat de participatieve democratie genoemd wordt (gewoon, de dingen die mensen doen, omdat ze borrelen van de ideeën en graag iets doen in hun eigen wijk of stad) én de representatieve democratie (de gekozen volksvertegenwoordiging, de gemeenteraad). De participatieve democratie is booming: initiatieven schieten als paddestoelen uit de grond  en krijgen veel aandacht, terwijl de representatieve democratie vol medelijden wordt bekeken: opkomstpercentages dalen, en veel politieke partijen kampen met ledenverlies. Ik heb al vele artikelen gelezen waarin beschreven wordt hoe gemeenteraden worstelen met de inititiatieven in hun gemeente.

Veel initiatieven worstelen met de systeemwereld van diezelfde gemeente. Want de gemeente werkt in afdelingen en portefeuilles, met doelen en budgetten op elk terrein afzonderlijk. Terwijl initiatieven zich van die grenzen niets aantrekken ("als we nou toch het groen gaan aanpassen, laten we dan meteen even naar die speeltoestellen kijken en de oversteekplaats moet ook anders"). Bovendien is de gemeentelijke organisatie grotendeels bezig met de uitvoering van meerjarig geplande activiteiten, binnen de doelstellingen en budgetten die ze van de raad hebben meegekregen. Dat wringt met het lekker inspelen op frisse ideeën van inwoners die net zijn opgekomen en het liefst zo snel mogelijk moeten worden uitgevoerd!

Wie kan die werelden beter bij elkaar brengen dan de gemeenteraad? Als lekenbestuur zijn we primair inwoners van deze stad en kunnen ons inleven in initiatieven. Maar we kennen ook de weg in de bureaucratie en maken  continu keuzes in wat de gemeente doet en hoeveel geld daar naartoe gaat. Normaal gebeurt dat vooral met stukken die vanuit het college en de ambtelijke organisatie op ons afkomen: nu kunnen 250 inwoners ook een beslissing van ons vragen. Dat brengt inwoners in een betere positie om te sturen op wat er in hun stad of buurt gebeurt. Uiteraard met de uiteindelijke afweging door de raad, die alle belangen afweegt, zeker ook die van de mensen die minder snel 250 handtekeningen zullen verzamelen om iets voor elkaar te krijgen.

Een mooie stap vooruit dus! Maar natuurlijk zijn we nog niet klaar: de gemeenteraad zou voor een principebesluit over initiatieven in de samenleving, of die nu via de gemeentelijke organisaties of via inwoners de raadsagenda bereikt, wel wat snellere procedures mogen hebben. En het staat of valt met meer ruimte in de gemeentelijke begroting om initiatieven financieel mogelijk te maken. Iets meer bottom-up begroten dus. Als je daar nieuwe ideeën over hebt: ik houd me aanbevolen!

Any data to display